De pantokrator is één van de meest populaire iconen van de orthodoxe kerk. Het woord pantokrator betekend ‘de almachtige’ en verwijst zowel naar God als naar Christus. Zo kan de pantokrator gezien worden als een geloofsbetuiging in de drie-eenheid en een verwerping van het Arianisme.
Het pantokrator icoon is te herkennen aan het frontale perspectief van Jezus met vaak een zegenend (of afwerend) handgebaar en het evangelieboek. Hierin staat vaak de tekst “Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven” (Johannes 14:6) of “Ik ben het Licht der Wereld; wie in mij gelooft zal in de Duisternis niet verdwalen” (Johannes 12:46). In deze versie is het boek gesloten en versierd met een kruis.
Dit is misschien wel het beroemdste pantokrator icoon, en is afkomstig uit het Katherinaklooster in de Sinaï woestijn. Dit icoon stamt vermoedelijk uit de 6e eeuw AD. Bijzonder zijn de verschillen tussen linkerhelft en rechterhelft van het gezicht (let op het oog, wenkbrouw, baard en haar). Een gangbare interpretatie is dat hiermee de dualiteit van Christus (als mens en god) wordt afgebeeld.
Lees meer over de Pantokrator op wikipedia. Een uitbreide beschrijving van de Pantokrator van Sinaï vind u hier (engels).